🧠 İş yaşamında “simgesel şiddet”: Sessiz ama etkili

Şiddet deyince aklımıza genellikle fiziksel ya da açık sözlü saldırılar gelir.

Peki ya kimsenin bağırmadığı, kimsenin hakaret etmediği ama bir şekilde insanın içini daraltan o görünmez baskılar?

İşte tam burada devreye giriyor: Simgesel şiddet.

📌 Simgesel şiddet nedir?

Kavramı literatüre kazandıran isim Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’dür.

Bourdieu’ye göre simgesel şiddet; açık zorlamadan ziyade kültürel normlar, dil, statü ve güç ilişkileri üzerinden işleyen görünmez bir tahakküm biçimidir.

Yani kimse “zorla” bir şey yapmaz.

Ama sistem öyle kurulmuştur ki, insanlar bazı şeyleri sorgulamadan kabul eder.

En çarpıcı tarafı şu: Bu şiddet türü çoğu zaman fark edilmez.

Hatta bazen “normal” sanılır.

🏢 İş hayatında simgesel şiddet nasıl görünür?

Hiç şu cümleleri duydunuz mu?

• “Bizim sektörde kadınlar saha işine pek uygun değildir.”

• “Sen daha çok gençsin, bu konular ağır gelebilir.”

• “Bizde böyle gelmiş böyle gider.”

• “Fazla sorgulama, uyum sağla.”

Kimse bağırmıyor.
Ama bir mesaj net: Yerini bil.

Toplantıda sürekli sözünün kesilmesi, fikirlerinin sahiplenilmemesi, “şaka” adı altında küçümsenmek, terfilerde görünmez kriterlerin işlemesi…

Bunların hepsi simgesel şiddetin modern ofis versiyonları olabilir.

🎭 Neden bu kadar güçlü?

Çünkü simgesel şiddet:

✔️ Kültüre gömülüdür
✔️ Dile saklanır
✔️ Norm diye sunulur
✔️ Direnişi zorlaştırır

“Abartıyorsun” denildiği an kişi kendini sorgulamaya başlar.
Sorun sistemdeyken birey kendini problem zanneder.

Ve işte en tehlikeli nokta burasıdır.

🧩 Mikro davranışlar, makro etkiler

Bugün birçok organizasyon “microaggressions” kavramını konuşuyor.

Küçük gibi görünen davranışlar zamanla ciddi motivasyon kaybına, aidiyet düşüşüne ve hatta tükenmişliğe yol açabiliyor.

Simgesel şiddet fiziksel iz bırakmaz.
Ama özgüven üzerinde kalıcı etkiler bırakabilir.

🌱 Çözüm: Farkındalık + psikolojik güvenlik

Burada anahtar kavram: psikolojik güvenlik.

Çalışanların fikirlerini rahatça ifade edebildiği, yanlış yaptığında aşağılanmadığı, farklı olduğunda dışlanmadığı ortamlar…

Simgesel şiddetin panzehiri budur.

Liderler için bazı kritik sorular:

• Toplantıda en çok kim konuşuyor?

• En az kim söz alıyor?

• Kimin fikri hızlıca kabul görüyor?

• Kimin fikri daha çok sorgulanıyor?

Bazen adalet, yüksek sesle değil; dengeli söz hakkıyla sağlanır.

✨ İlham veren bir perspektif

Belki de asıl mesele şudur: Gücü nasıl kullanıyoruz?

Statü, unvan ve deneyim; başkalarını susturmak için değil, alan açmak için kullanılmalı.

Gerçek liderlik en çok konuşmak değil; en çok kişiyi konuşturabilmektir.

Bir sonraki toplantınızda kendinize şunu sorun: 💬 “Ben şu an alan mı açıyorum, yoksa alan mı kaplıyorum?”

Çünkü iş yaşamında dönüşüm yüksek sesle değil; bilinçli farkındalıkla başlar.

Siz iş hayatında simgesel şiddetin hangi örneklerine tanık oldunuz?