Deve kuşu etkisi: Görmezden gelince geçmiyor

Kötü bir mail geldi.

Okumadın.

Bildirim duruyor ama sen yokmuş gibi davranıyorsun.

Rahatladın mı? Biraz.

Geçti mi? Hayır.

İşte bu davranışın psikolojide bir adı var: Deve kuşu etkisi.

Deve kuşu etkisi nedir?

Deve kuşu etkisi kişinin rahatsız edici, stres yaratan ya da tehdit algısı oluşturan bilgiden bilinçli olarak kaçınması anlamına gelir.

Halk arasında daha tanıdık haliyle:

“Kafamı kuma gömeyim, belki geçer.”

Spoiler: Geçmez.

Neden bunu yapıyoruz?

Çünkü insan beyni:

• ❌ belirsizliği sevmez

• ❌ kötü haberi sevmez

• ❌ kontrol duygusunu kaybetmek istemez

O yüzden kısa vadede bizi rahatlatan yolu seçer: Görmezden gelmek.

Ama bu rahatlama faizli bir rahatlama.

Günlük hayattaki deve kuşları 🐦

Tanıdık sahneler:

• 📊 Düşen banka bakiyesine bakmamak

• 🩺 Ertelenen sağlık kontrolleri

• 💬 Konuşulması gereken ama konuşulmayan meseleler

• 📥 “Sonra bakarım” klasörüne taşınan mailler

• 🧠 “Şimdi düşünmeyeyim” diye ötelenen kararlar

Hepsi aynı strateji: Kaçın, umut et, bekle.

İş hayatında deve kuşu etkisi

Toplantılarda:

• Verimsizliği konuşmamak

• Geri bildirimden kaçınmak

• Sorunlu süreçleri görmezden gelmek

Bireysel rahatlık sağlar ama kurumsal bedeli ağırdır.

Sorunlar konuşulmadıkça büyür.

Deve kuşu etkisi cesaret eksikliği mi?

Hayır. Bu daha çok enerji yönetimi meselesi.

Zor olana bakmak zihinsel enerji ister.
O yüzden beynimiz “şimdi değil” der.

Ama ironik olan şu:

Yüzleşmek kaçmaktan daha az enerji harcar.

Bu etkiden nasıl çıkarız?

Minik ama etkili adımlarla:

• ⏱ “5 dakika bakacağım” diye kendinle pazarlık yap

• 📝 Belirsiz olanı yazıya dök

• 🔍 En kötü senaryoyu adlandır

• 🤝 Yalnız kalmamaya karar ver

• 🪜 Büyük problemi küçük bir ilk adımla böl

Ama en önemlisi: Görmek çözmenin ilk adımıdır. 

İlham veren tarafı nerede?

Deve kuşu etkisi bize şunu hatırlatır: Cesaret korkunun olmaması değil; korkuya rağmen bakabilmektir.

Ve bazen sadece bakmak bile sorunun gücünü yarıya indirir.

Kapanış

Bir süredir bakmadığın ne var?
Bir mail, bir karar, bir konuşma…

Belki bugün kafanı kumdan çıkarmanın en doğru günü.